Trước khi làm cuộc kiểm toán nội bộ đầu tiên, đơn vị phải có hai tài liệu nền: quy chế kiểm toán nội bộ và quy trình kiểm toán nội bộ. Điều 12 Nghị định 05/2019/NĐ-CP liệt kê rõ từng thứ hai tài liệu này phải chứa. Bài này tách ra thành danh sách kiểm, kèm những chỗ bản mẫu tải trên mạng hay thiếu.
Nghị định 05/2019/NĐ-CP về kiểm toán nội bộ, Điều 6 (tính độc lập và khách quan) và Điều 12 (quy chế và quy trình kiểm toán nội bộ). Đọc toàn văn trên vanban.phaplyvn.com.
Quy chế kiểm toán nội bộ phải nói những gì
Khoản 1 Điều 12 liệt kê tám nhóm nội dung. Dùng bảng dưới đây làm danh sách kiểm khi soạn hoặc khi soát lại bản đang có.
| # | Nội dung bắt buộc | Chỗ hay thiếu trong bản mẫu |
|---|---|---|
| 1 | Mục tiêu của kiểm toán nội bộ | chép mục tiêu chung chung, không gắn với hoạt động thật của đơn vị |
| 2 | Phạm vi hoạt động | không nói rõ có bao gồm công ty con, chi nhánh, đơn vị trực thuộc hay không |
| 3 | Vị trí của bộ phận kiểm toán nội bộ trong đơn vị | đặt bộ phận này dưới quyền một phó tổng giám đốc phụ trách chính mảng sẽ bị kiểm toán |
| 4 | Nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm | quên quyền tiếp cận hồ sơ, dữ liệu, và quyền được gặp người cần gặp |
| 5 | Mối quan hệ với các bộ phận khác | không nói rõ ai trả lời khuyến nghị và trong bao lâu |
| 6 | Yêu cầu về tính độc lập, khách quan | chép lại tên nguyên tắc mà không viết ra điều cấm cụ thể |
| 7 | Yêu cầu về trình độ chuyên môn | không nhắc tiêu chuẩn người làm kiểm toán nội bộ ở Điều 11 |
| 8 | Việc đảm bảo chất lượng của kiểm toán nội bộ | thiếu hẳn, đây là mục bị bỏ quên nhiều nhất |
Quy trình kiểm toán nội bộ phải nói những gì
Khoản 2 Điều 12 đòi quy trình quy định và hướng dẫn chi tiết tám việc, theo đúng thứ tự một cuộc kiểm toán đi:
- Phương thức đánh giá rủi ro.
- Lập kế hoạch kiểm toán nội bộ hằng năm.
- Lập kế hoạch từng cuộc kiểm toán.
- Cách thức thực hiện công việc kiểm toán.
- Lập và gửi báo cáo kiểm toán.
- Theo dõi, giám sát chỉnh sửa sau kiểm toán.
- Theo dõi thực hiện kiến nghị sau kiểm toán.
- Lưu hồ sơ, tài liệu kiểm toán nội bộ.
Khoản 3 nói thêm một điều đáng chú ý: đơn vị phải tự xây dựng quy chế và quy trình phù hợp với đặc thù hoạt động của mình, và được khuyến khích áp dụng thông lệ quốc tế nếu không mâu thuẫn với Nghị định và pháp luật khác. Vì vậy, chép nguyên một bản mẫu của đơn vị khác là làm sai ngay từ đầu.
Bốn điều cấm về tính độc lập, viết thẳng vào quy chế
Khoản 3 Điều 6 nêu các điều cấm rất cụ thể. Viết nguyên văn chúng vào quy chế thì về sau không phải tranh luận:
- Người làm kiểm toán nội bộ không kiểm toán chính quy định, chính sách, thủ tục, quy trình mà mình là người chịu trách nhiệm chính xây dựng.
- Không có xung đột về quyền và lợi ích kinh tế với đơn vị, bộ phận được kiểm toán; không kiểm toán đơn vị, bộ phận mà người điều hành là người có liên quan của mình.
- Không kiểm toán hoạt động hay bộ phận mà mình từng thực hiện hoặc quản lý, trong thời hạn ba năm kể từ khi có quyết định thôi việc đó.
- Đơn vị phải có biện pháp kiểm tra để đảm bảo tính độc lập và khách quan ngay trong lúc kiểm toán và trong giai đoạn lập, gửi báo cáo.
Điều cấm thứ ba là chỗ hay vướng nhất ở doanh nghiệp vừa, nơi người được giao kiểm toán nội bộ thường là người vừa rời phòng kế toán hoặc phòng tài chính.
Thứ tự nên làm
- Soạn quy chế, trình đúng cấp có thẩm quyền ban hành.
- Soạn quy trình theo tám việc ở trên, kèm biểu mẫu cho từng bước.
- Lập kế hoạch kiểm toán hằng năm theo rủi ro. Sáu bước cho năm đầu tiên có trong bài Kế hoạch kiểm toán nội bộ hằng năm.
- Làm cuộc kiểm toán đầu tiên và viết báo cáo theo Điều 16. Cấu trúc báo cáo có trong bài Báo cáo kiểm toán nội bộ viết gì.
Khoá Kiểm toán nội bộ thời AI đi trọn bốn bước trên theo Nghị định 05/2019, Thông tư 08/2021 và Chuẩn mực toàn cầu 2024 của IIA, kèm thư viện 74 câu lệnh gắn chuẩn mực để AI phụ việc mà vẫn truy được căn cứ. Có bài giới thiệu miễn phí.
Câu hỏi thường gặp
Khoản 1 Điều 12 Nghị định 05/2019/NĐ-CP nêu: mục tiêu, phạm vi hoạt động, vị trí, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của bộ phận kiểm toán nội bộ và mối quan hệ với các bộ phận khác; trong đó có yêu cầu về tính độc lập, khách quan, các nguyên tắc cơ bản, yêu cầu về trình độ chuyên môn và việc đảm bảo chất lượng của kiểm toán nội bộ.
Khoản 2 Điều 12 đòi quy trình hướng dẫn chi tiết tám việc: đánh giá rủi ro, lập kế hoạch hằng năm, lập kế hoạch từng cuộc kiểm toán, cách thực hiện công việc kiểm toán, lập và gửi báo cáo, theo dõi giám sát chỉnh sửa sau kiểm toán, theo dõi thực hiện kiến nghị, và lưu hồ sơ tài liệu.
Khoản 3 Điều 12 đòi đơn vị xây dựng quy chế và quy trình phù hợp với đặc thù hoạt động của chính mình. Bản chép nguyên của nơi khác thường sai ngay ở phạm vi hoạt động và vị trí của bộ phận kiểm toán nội bộ trong sơ đồ tổ chức.
Không, trong vòng ba năm. Điểm c khoản 3 Điều 6 cấm người làm kiểm toán nội bộ tham gia kiểm toán các hoạt động hoặc bộ phận mà mình từng thực hiện hoặc quản lý, trong thời hạn ba năm kể từ khi có quyết định thôi thực hiện hoạt động hoặc thôi quản lý bộ phận đó.
Được. Khoản 3 Điều 10 cho phép thuê tổ chức kiểm toán độc lập đủ điều kiện cung cấp dịch vụ kiểm toán nội bộ, với điều kiện vẫn đảm bảo các nguyên tắc cơ bản ở Điều 5 và Điều 6.